Lood in de bodem

Op een groot aantal plaatsen in Nederland zit lood in de bodem. Bijvoorbeeld in uw tuin, de bodem onder uw huis of bedrijf. Lood heeft een negatieve invloed op onze gezondheid. Daarom gaan we hier goed mee om. Is de bodem verontreinigd met lood? Dan is belangrijk om hier rekening mee te houden.

Op verschillende plekken in onze regio komt lood voor in de bodem. In 2015 deed het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uitgebreid onderzoek. Daaruit bleek dat jonge kinderen (van 0 tot 6 jaar) die in aanraking komen met door lood verontreinigde grond, door bijvoorbeeld hand-mond contact, meer lood in het lichaam opnemen dan eerst werd aangenomen. Dit kan een negatieve invloed hebben op hun leervermogen. Werkt u met door lood verontreinigde grond? Of heeft u een tuin of volkstuin waar lood voorkomt in de bodem? Het is belangrijk dat u zo min mogelijk lood binnenkrijgt. Daarnaast is het belangrijk om verdere verspreiding van verontreinigde grond zoveel mogelijk te voorkomen.

Hoe komt lood in de bodem en hoe weet ik of mijn grond vervuild is?

In het verleden werd lood vaak gebruikt, bijvoorbeeld op werkplaatsen, industrieën en havens. Maar ook in producten zoals benzine, verf of lode waterleidingen. Uiteindelijk is deze stof verspreid naar meerdere locaties voor onder andere hergebruik, bijvoorbeeld doordat verontreinigde grond is gebruikt voor ophogingen. Als OZHZ zijn we nauw betrokken bij grondverzet en coördineren we uiteenlopende bodemonderzoeken. Hierdoor hebben we zicht op waar lood voorkomt of waar het aannemelijk is dat het voorkomt. Een belangrijk kenmerk van de verontreiniging met lood is dat deze aanwezig is in een groot gebied, met daarbinnen soms relatief grote verschillen. Dus hoge gehaltes op de ene plek en weer lage op een andere plek.

Wilt u weten of er lood in de bodem van uw (moes)tuin zit? Neem contact met ons op. Wij geven u graag meer informatie.

Wanneer wordt u blootgesteld aan lood en wat zijn de risico’s?

Kinderen die buiten spelen en in de grond graven, kunnen mogelijk lood binnenkrijgen. Als zij bijvoorbeeld vieze vingers in hun mond stoppen. Eet u groenten uit eigen tuin? Dan kunt u ook met lood in aanraking komen. Groenten nemen namelijk stoffen, en mogelijk dus lood, op uit de bodem. Daarnaast kan drinkwater lood bevatten. In oude gebouwen (gebouwd voor 1960) kunnen loden waterleidingen zijn. En daarbij kan lood dus in het drinkwater terecht komen. Hieronder leest u hoe u loden waterleidingen herkent en wat u het beste kunt doen als u loden leidingen heeft.

Als u niet in aanraking komt met de verontreiniging is er ook geen gezondheidsrisico. Vaak blijkt in de praktijk dat de risico’s van het eten van gewassen die geteeld zijn op vervuilde grond, beperkt zijn. Toch is het verstandig om onnodige blootstelling aan deze stoffen zo veel mogelijk te voorkomen

Is de bodem van uw tuin verontreinigd? Bekijk de gebruiksadviezen

Er zijn verschillende manieren om in contact te komen met lood. Bijvoorbeeld als u groenten uit eigen tuin eet en die tuin heeft vervuilde grond of als kinderen buiten spelen en vieze vingers in hun mond steken. Als bij uw woning lood in de bodem voorkomt, kunt u het beste deze gebruiksadviezen opvolgen:

  • Spelende kinderen: leg gras, tegels of een schone laag grond op plekken waar kinderen spelen. Of kies voor een zandbak met schoon zand;
  • Handen wassen: laat uw kinderen hun handen wassen na het buitenspelen. Was zelf uw handen na het tuinieren in eigen tuin en voor het eten;
  • Groenten kweken: doe dit in plantenbakken met schone teelaarde;
  • Groente wassen: spoel zelfgekweekte groenten en fruit grondig af;
  • Schoenen uit: trek uw schoenen uit bij het naar binnen lopen;
  • Stofzuigen: zuig regelmatig, vooral als u of uw kinderen met grond aan hun voeten het huis binnenlopen.
  • Uitvoering grondwerkzaamheden: Laat u assisteren door een milieuadviesbureau. Wilt u in uw tuin graven of grond afvoeren? Grondverzet op een locatie waar een bodemverontreiniging aanwezig is, valt onder bodemsanering. In de Wet bodembescherming zijn hiervoor regels opgenomen. Een milieuadviesbureau kan u helpen.
  • Verkoop woning: informeer de koper over de mogelijke aanwezigheid van bodemverontreiniging. Dit bent u verplicht.

Deze adviezen zorgen ervoor dat u en/of uw kinderen zo min mogelijk lood binnenkrijgen.

Jonge kinderen steken vingers en voorwerpen in hun mond. Met een paar eenvoudige maatregelen zorgen ouders ervoor dat kinderen zo min mogelijk in contact komen met lood.

GGD

Bodemonderzoek volkstuinen

Dit jaar is in opdracht van de provincie gestart met een bodemonderzoek naar lood in volkstuinen in onze regio. Samen met gemeenten hebben we volkstuincomplexen in gebieden met een verhoogde kans op overschrijding van de risicowaarde van lood geselecteerd op basis van een risicokaart van de provincie. Deze selectie heeft 41 locaties opgeleverd. Hier moet bodemonderzoek uitwijzen of ook echt sprake is van mogelijke blootstelling aan een met lood verontreinigde bodem.

Het veldwerk van de bodemonderzoek is inmiddels afgerond. Resultaten worden per locatie weergegeven in een rapport. We zijn momenteel bezig met de beoordeling van de rapportages in overleg met de opdrachtgever. De voorlopige resultaten geven geen aanleiding om direct maatregelen te treffen. Als het onderzoek is afgerond en de rapporten definitief gemaakt wordt deze informatie inclusief eventuele vervolgstappen gedeeld met alle gemeenten en eigenaren.

Regiobreed loodonderzoek in speeltuinen

Wij brachten in kaart in welke speeltuinen lood kon voorkomen. Daarna namen bodemonderzoekers bij 121 speeltuinen monsters. Het onderzoek is positief afgerond. OP geen van de locaties zijn loodgehalten gevonden die gezondheidskundig een belemmering zijn voor de kinderen die in deze speeltuinen spelen. Dit betekent: veilige speeltuinen. Onze bodemdeskundigen bekijken samen met de gemeenten of blootstelling aan grond met daarin een beperkte hoeveelheid lood in speeltuinen nog verder kan worden verminderd. Bijvoorbeeld tijdens regulier onderhoud of door herinrichting.

Bodemonderzoek in Alblasserdam en Kinderdijk

In 2017 en 2018 voerden wij uitgebreid onderzoek uit naar  loodverontreinigingen in West-Kinderdijk (Alblasserdam) en Molenstraat (Kinderdijk). Bij verschillende inwoners namen wij in de tuin bodemmonsters, om zo de hoeveelheid lood te meten. Inmiddels is iedere inwoner die meedeed aan dit onderzoek op de hoogte gebracht van de resultaten. Daar waar het nodig is, vindt ook nog een vervolgtraject plaats. Dan worden maatregelen genomen om de risico’s te beperken. Dit traject loopt nog steeds.

Eerder onderzoek bij oude stadswijken in Dordrecht

Veel grond in oude stadswijken kan door eeuwenlange bedrijvigheid ook verontreinigd zijn met lood. In Dordrecht gaat dan vooral om de binnenstad, de 19e Eeuwse Schil, Krispijn, Reeland en de oude kern van Dubbeldam. Ook in lintbebouwing langs de dijken komt het vaak voor. Als u in Dordrecht of in deze wijken woont, heeft u hier vast al eerder over gehoord. In de afgelopen jaren stond het vaak in de aandacht via campagnes en krantenartikelen. Voor inwoners in deze wijken is het goed om bovenstaande adviezen op te volgen.

Lood in drinkwater

Sommige oude woningen hebben nog loden drinkwaterleidingen. Hierdoor kan het metaal in het kraanwater terecht komen. Heeft uw huis loden leidingen?  Vervang deze. Zolang dat niet is gebeurd, laat u elke ochtend de kraan 2 minuten lopen voordat u water gebruikt. Bent u zwanger? Kinderen onder de 8 of geeft u uw baby flesvoeding? Dan kunt u het beste flessenwater gebruiken als drinkwater.

Zijn er recent werkzaamheden uitgevoerd aan uw waterleiding? Dan kan in de eerste 3 maanden, na het gebruiken van de nieuwe waterleiding wat lood mee spoelen uit de nieuwe watermeters. Gebruik daarom die eerste maanden koud water om warme dranken mee te maken in plaats van koud water. In warm water kunnen meer metalen oplossen en dat water kan dus meer lood bevatten.

In nieuwbouwwoningen (gebouwd na 1960) zitten geen loden waterleiding.

Hoe herkent u loden leidingen?

Het is niet altijd eenvoudig te achterhalen of het om lood gaat, omdat de meeste leidingen onder de vloer of in de muur zitten, of omdat ze geverfd zijn. U kunt beste een installateur of loodgieter benaderen. Zij kunnen achterhalen van welk materiaal uw leidingen zijn en ook voor u een offerte maken voor het vervangen van de leidingen. Loden leidingen hebben een onregelmatige vorm, grijzige kleur en een andere dikte dan koperen of kunststof leidingen. Aansluitingen bestaan niet uit koppelstukjes, maar uit een verdikking van de leiding zelf. Tikken op een loden leiding geeft een doffer geluid dan op een andere leidingen.

Meer over lood in oude drinkwaterleidingen

Vragen?

Voor specifieke vragen over de gezondheidsrisico’s, kunt u terecht bij de GGD. Heeft u vragen over de kwaliteit van de bodem of regels voor het afgraven en afvoeren van grond? Dan kunt u bij ons terecht.

Als OZHZ zijn we nauw betrokken bij grondverzet en coördineren we uiteenlopende bodemonderzoeken. Dit doen wij in opdracht van de provincie Zuid-Holland. De provincie heeft ons deze opdracht gegeven naar aanleiding van het RIVM-onderzoek ‘Diffuse loodverontreiniging in de bodem’ uit 2015.