In de cockpit met gegevens over de leefomgeving

In deze serie lichten we steeds één programma uit. Dit is deel 4: hoe kijken we terug op de inspanningen voor het programma Beter Benutten van Data, en welke resultaten zijn er behaald?

Het woord is aan:

• Elise Nijhof, product-owner unit Data en ICT
• Mirjam Kessler, unitmanager Data en ICT

Elise: ‘Eigenlijk kun je dit programma niet los zien van de andere drie. Vanuit ons programma Beter benutten van data ondersteunden wij de inzet op Milieu, Omgevingswet en Toekomstgerichte gebiedsontwikkeling. We leverden data, kaarten en informatieproducten en verhoogden de kwaliteit daarvan. Een voorbeeld daarvan is het project ‘Inzicht in (missende) energiedata bedrijven’, dat we samen met de andere omgevingsdiensten in Zuid-Holland ontwikkelden. Daarin werken we actief aan het delen van interne data en het in kaart brengen van externe databronnen waardoor een steeds vollediger beeld ontstaat van de energiesituatie bij bedrijven in de regio.’

Mirjam: ‘Ons programma begon met een grote ambitie. Maar bij de start van de ontwikkelaanpak misten we al snel data, en ook ontbrak het aan regie op ict. Om die redenen bleek het de juiste weg te zijn om een centrale unit Data en ICT op te richten. Een organisatieverandering binnen OZHZ dus, met alle groeipijnen van dien. Maar dit gaf ons de positie om een duidelijke regie te gaan voeren op data en ICT, en rollen, werkafspraken en eigenaarschap helder aan te wijzen. Data meer waarde laten toevoegen aan de diensten en producten van onze omgevingsdienst, dát was en is onze opdracht.’

Mirjam: ‘Onze inzet begon met het systematisch in kaart brengen van het systeem- en datalandschap.  Door te bouwen aan gestructureerde dataprocessen zijn onze collega’s van VTH-A in staat om gerichte keuzes te maken.’

Elise: ‘We maakten nieuwe dashboards, gegevensverzameling en kaartlagen voor onze omgevingsdienst en haar opdrachtgevers. De water en bodem sturend (WBS) kaarten geven bijvoorbeeld belangrijke inzichten in de fysieke ondergrond en waterhuishouding. En zo leverden we nog veel meer concrete informatieproducten!’ (zie kader)

Elise: ‘Datakwaliteit is een belangrijk onderdeel van ons programma. Soms is data ‘vervuild’ omdat het uit oude systemen komt. Invulvelden zijn bijvoorbeeld leeg of verkeerd ingevuld. Wanneer we een mogelijke fout zien – bijvoorbeeld een ontbrekend legesbedrag – corrigeren we de data en zorgen we met dashboards dat dit in de toekomst niet meer voorkomt. Bijvoorbeeld door uitklapmenu’s te maken in plaats van open velden. In z’n geheel zorgden we ervoor dat de ‘datageletterdheid’ van de organisatie toenam.’

Mirjam: ‘Data is pas nuttig als die je informatie geven. De vaardigheid om met data te werken is een uitdaging, daar moet je als organisatie in groeien. Elke dag staan de collega’s van onze unit klaar om de collega’s te ondersteunen. Van dataspecialisten, datastewards tot functioneel beheerders. We meten regelmatig het volwassenheidsniveau van de organisatie, om te kijken hoe we ervoor staan.’

Mirjam: ’Door een sterker accent te leggen op datagebruik in onze dagelijkse werkprocessen, kunnen we efficiënter en effectiever werken. Zodat we kunnen focussen op zaken die het meest bijdragen aan een gezondere, veiligere leefomgeving voor inwoners en bedrijven.’

Elise: ‘Om dit concreet te maken; je wil je tijd besteden aan de taken waar je de meeste impact kan maken. Bedrijven met de hoogste milieurisico’s kennen we wel. Maar er is bijvoorbeeld ook een groep bedrijven waar naleving achterblijft. Daar wil je extra langsgaan. En er zijn ook bedrijven die de voorschriften juist wel goed opvolgen. Bij deze groep kun je volstaan met een administratieve controle.’

Elise: ‘Het meest bijzondere vind ik dat uit het programma een blijvende organisatie-eenheid is ontstaan, waar vanuit we goede stappen zetten voor duurzame oplossingen.’

Mirjam: ‘De samenwerking en resultaten tot nu toe geven vertrouwen in een toekomst waarin data een centrale rol speelt in onze besluitvorming en werkprocessen.’

Elise: ‘Met onze aanpak verhoogden we de datavolwassenheid van de organisatie. Er staat nu echt een gestructureerde dataorganisatie. Datakwaliteit wordt structureel gemonitord, en er is een infrastructuur om deze continu te verbeteren. Hierdoor werken we meer en meer toe naar een toekomst, waarin onze collega’s door data heen grip hebben op de regio. Als een piloot in een cockpit. Data zijn niet meer weg te denken uit onze werkprocessen.’