Houtkachel of open haard: 8 manieren voor minder rook- en geuroverlast

Wanneer u in huis de houtkachel of open haard aansteekt, ontstaat er rook. Die rook bevat schadelijke stoffen, zoals fijnstof. Dit fijnstof veroorzaakt luchtvervuiling en kan schade aan de gezondheid van uzelf en anderen in de omgeving opleveren. Ook wanneer u de rook niet meer ziet. Wilt u toch een vuurtje aansteken? Met de tips hieronder kunt u de uitstoot van schadelijke stoffen beperken.

Let op het volgende

1. Stook alleen droog hout. Vochtig hout brandt niet goed en geeft extra veel rook en fijnstof. Zelf hout hakken? Droog het hout minstens 2 jaar. Het hout is droog als het gebarsten is of als de bast loslaat. Gebruik een vochtmeter om te meten of het hout droog genoeg is. En gebruik haardhout met het FSC- of PEFC-keurmerk. Dat garandeert dat het uit verantwoord beheerd bos komt.

2. Stook geen geverfd of geïmpregneerd hout: bij verbranding komen zware metalen vrij. Het is daarom verboden om bewerkt hout te verbranden. Ook (spaan)plaat en laminaatvloeren horen níét in de houtkachel of open haard vanwege de lijm die erin zit. Stook ook geen papier en karton. Het geeft veel rook en vliegas en is daarom zelfs verboden als brandstof.

3. Leg het meest brandbare materiaal (kleine houtjes) boven op het vuur en steek het vuur van bovenaf aan. Dit wordt ook wel de Zwitserse methode genoemd. Dat betekent dat u het meest brandbare materiaal bovenop legt als u de kachel aanmaakt en niet onderop, zoals veel mensen doen. Het hout plaatst u kruislings op elkaar, van dikke blokken hout onderin naar dunne losse houtjes en een aanmaakblokje bovenop. Maak het vuur nooit aan met brandbare vloeistoffen (bijvoorbeeld spiritus), dat is gevaarlijk.

4. Laat de open haard of houtkachel uit bij windstil of mistig weer; raadpleeg de Stookwijzer en let op het stookalert. Op zulke dagen blijft de rook hangen en heeft u rondom het huis veel luchtvervuiling en rook- en geuroverlast. Op de Stookwijzer en op stookalert zie je wanneer je vuur beter uit kan blijven.

5. Laat de schoorsteen minstens één keer per jaar goed vegen. Dit is ook een stuk veiliger: u heeft dan minder kans op een schoorsteenbrand.

6. Zet de luchttoevoer in de kachel helemaal open, net als de klep in de schoorsteen. Het hout kan dan beter verbranden waardoor u minder schadelijke stoffen hebt (zoals kankerverwekkende koolwaterstoffen (PAK’s ) en koolmonoxide). Schuif de luchttoevoerklep nooit dicht om het vuur te ‘smoren’; het hout verbrandt dan niet volledig waardoor er extra veel schadelijke stoffen ontstaan.

7. Houd ventilatieroosters tijdens het stoken open (of zet een raampje open). Het vuur kan dan lucht aantrekken en de rook kan via de schoorsteen afgevoerd worden. Wordt het binnen te warm met de houtkachel aan? Stook dan met minder hout.

8. Controleer regelmatig of u goed stookt: een goed vuur heeft gele, gelijkmatige vlammen en er komt bijna geen rook uit de schoorsteen. Oranje vlammen en donkere rook geven aan dat de verbranding niet goed is: zorg dan voor meer luchtaanvoer.

Wil u meer informatie over de gevolgen van hout stoken voor het milieu en de gezondheid van uzelf en de omgeving? Check dan de website van Milieu Centraal.

Veelgestelde vragen

  • Is hout stoken ongezond?
    Het stoken van hout is ongezond voor u en voor uw omgeving. De rook van een houtvuur bevat namelijk altijd schadelijke stoffen. Als u hout verbrandt, komen er schadelijke stoffen in de lucht, zoals fijnstof, kankerverwekkende koolwaterstoffen (PAK’s), benzeen en koolmonoxide. Dat zorgt voor ongezonde lucht. Hout stoken is een risico voor de gezondheid van iedereen: mensen die in de buurt wonen, maar ook voor uzelf, als stoker. Houtrook is dus schadelijk voor de gezondheid. Maar hoeveel last iemand heeft of welke klachten iemand krijgt, hangt de hoeveelheid rook, hoe lang je het inademt, hoe gezond je bent en welke stoffen er precies in de rook zitten (de samenstelling van de rook). En er zijn ook mensen die last hebben van de geur van houtrook. Bron: RIVM
  • Welke gezondheidsklachten kunnen ontstaan?
    Vooral kwetsbare groepen als mensen met een longziekte, ouderen en kinderen krijgen eerder gezondheidsklachten door de rook van een houtvuur of barbecue. Deze mensen kunnen benauwd worden, moeten veel hoesten of krijgen (blijvend) een slechtere longfunctie. Ook bij kleine hoeveelheden houtrook kunnen zij klachten ontwikkelen. Als ze veel rook inademen, kunnen de klachten lang aanhouden, ook als het vuur uit is. Bron: RIVM
  • Hoeveel schadelijke stoffen komen er in de lucht bij hout stoken?
    Hoeveel schadelijke stoffen er in de lucht komen, hangt af van het soort kachel, het hout dat u gebruikt en de manier waarop u stookt. Met een paar veranderingen in de manier waarop u stookt, kunt u de uitstoot van schadelijke stoffen verminderen. Plaatselijk kan de luchtvervuiling bij windstil weer hoog oplopen. Bij windstil of mistig weer kunt u het vuur dus beter uitlaten. En: hoe vollediger het hout verbrandt, hoe minder uitstoot van schadelijke stoffen.
  • Wat doet u bij veel overlast van bijvoorbeeld buren?
    Zit u ’s zomers in de rook van de vuurkorf van de buren, of slaat ’s winters de rook van een open haard even verderop bij jou naar binnen? Probeer er altijd eerst samen uit te komen. Een goed gesprek en simpele maatregelen om beter te stoken kan een stuk schelen in de overlast. Uit onderzoek blijkt dat twee derde van de houtstokers wel maatregelen wil nemen om overlast te beperken. Zij zijn bijvoorbeeld bereid om de barbecue te vervangen door een schonere, of de vuurkorf of open haard of houtkachel minder vaak aan te doen. Stel eerst vast waar de rook vandaan komt. Misschien zijn er meerdere buren die hout stoken. Staat het huis dichtbij of verderop? En hebben meer buren last? Dan kunt u samen stappen ondernemen. Ga in overleg met houtstokers om tot een oplossing te komen. Misschien zijn uw houtstokende buren zich van geen kwaad bewust. Leg rustig uit waarom u last heeft van hun rook. En vertel dat er manieren zijn waarop zij de overlast kunnen beperken. u kunt ook een logboek bijhouden, om te laten zien wanneer u vooral last heeft. Komt u er niet uit? U kunt ook de wijkagent of buurtemiddeling vragen of ze willen bemiddelen.Als een gesprek onvoldoende oplevert, kunt u overlast melden. In de gemeenten Dordrecht en Alblasserdam doet u dat bij ons. In andere gemeenten gaat u naar uw eigen gemeente. Zo kan OZHZ of de gemeente controleren op naleving van de regels in het Bouwbesluit, dit door te kijken of de bouwconstructie en het rookkanaal voldoen aan de eisen. Ook gaan wij in gesprek met de stoker over hoe verantwoord te stoken.

Houtkachel en veiligheid

Open houtkachels en haarden gebruiken lucht uit de kamer waar ze staan. Ook als er glas of een deurtje voor de vlammen zit. Ze hebben geen aparte aanvoerpijp voor lucht. Als er niet genoeg verse lucht de kamer in komt (bijvoorbeeld omdat het raam of ventilatierooster dicht is), ontstaat er onderdruk. Verbrandingsgassen gaan dan niet via de schoorsteen naar buiten, maar komen de kamer in. In die verbrandingsgassen zitten veel schadelijke stoffen. Daarom is het écht nodig om een raam of ventilatierooster open te zetten: een houtkachel gebruikt bijvoorbeeld 250 m3 lucht per uur!

Gesloten kachel is veiliger en zuiniger

Gesloten houtkachels hebben een extra pijp naar buiten om de lucht voor het vuur aan te voeren. Daardoor zijn ze veiliger en hebben ze een hoger rendement dan open kachels. Pelletkachels hebben net als gesloten houtkachels een extra pijp voor de luchtaanvoer, maar het rendement van de kachel is hoger en ze veroorzaken minder fijnstof. Pelletkachels werken automatisch en hebben daardoor een betere verbranding. Uit metingen blijkt dat pelletkachels die aan de normen voldoen, per branduur 95 procent schoner zijn dan gewone houtkachels.

Let op koolmonoxide

Bij alle kachels moet je opletten dat er geen koolmonoxide (CO) vrijkomt. Koolmonoxide ontstaat als de verbranding niet goed is en is giftig. Signalen dat er koolmonoxide in de lucht zit, zijn: vermoeidheid, hoofdpijn en ademhalingsproblemen (die kunnen leiden tot verstikking). Het is verstandig om een koolmonoxidemelder in huis op te hangen. Deze geeft een alarmsignaal
voordat de hoeveelheid CO in de lucht gevaarlijk wordt.